‘Trainen voor noodscenario’s wordt het nieuwe normaal’

Een interessant item gisteren in Nieuwsuur over weerbaarheid en maatschappelijke veerkracht. Dit item kwam niet uit de lucht vallen. Verschillende recente nieuwsberichten hebben grotendeels betrekking op ditzelfde thema:

• Russische sabotage vindt in Nederland veel vaker plaats dan publiekelijk bekend wordt gemaakt (bron: RTL).
• Een meerderheid in de Tweede Kamer wil binnen vier jaar 130.000 burgers trainen om te helpen tijdens de eerste dagen van een crisis (bron: NOS).
• De Duitse buitenlandse veiligheidsdienst, de BND, waarschuwt voor toegenomen sabotage, cyberaanvallen en drone-activiteiten gericht op vitale infrastructuur (bron: NOS).
• Onderzoekers roepen huishoudens op om voor acht dagen aan voedsel in huis te hebben voor een crisis, in plaats van drie (bron: RTL).
• Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) benadrukt dat een veerkrachtige samenleving meer vereist dan het voorschrijven van de inhoud van een noodpakket. De samenleving zelf moet actief weerbaarder worden (bron: SCP).

Weerbaarheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van de rijksoverheid, veiligheidsregio’s, hulpdiensten, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners zelf. Gemeenten hebben hierin een eigen, belangrijke rol omdat zij het dichtst bij hun inwoners staan.

Kan een gemeente haar belangrijkste taken drie dagen lang blijven uitvoeren zonder elektriciteit of internet? Weten inwoners waar ze naartoe moeten als het telefoonnetwerk uitvalt? En krijgen al die getrainde vrijwilligers uiteindelijk een plek in de noodplannen van de gemeente? Om gemeenten bij deze taak te ondersteunen, heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de handreiking Weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau ontwikkeld. Deze bevat 41 maatregelen verdeeld over zes pijlers, variërend van de continuïteit van de gemeentelijke organisatie tot de zelfredzaamheid van inwoners. 

Gemeenten moeten in 2026 aan de slag

De VNG adviseert gemeenten nadrukkelijk om nog in 2026 hun huidige positie te bepalen. Daarnaast wordt aanbevolen om de politieke verantwoordelijkheid formeel te beleggen en vast te leggen hoe de gemeentesecretaris de uitvoering coördineert.

Dat is waar Lokaal Weerbaar kan helpen. Met onze Gemeentelijke Weerbaarheidsscan beoordelen we alle 41 maatregelen binnen zes tot acht weken. Gemeenten ontvangen een helder overzicht van wat er al goed geregeld is, wat er nog ontbreekt en wat er de komende 12 maanden moet gebeuren. En daarna? Via ons Versnellingsprogramma Weerbare Gemeente gaan we in vier maanden tijd van inzicht naar uitvoering. Dit wordt in vijf fasen begeleid en opgeleverd. 

Bent u op bestuurlijk of ambtelijk niveau betrokken bij weerbaarheid en veerkracht binnen een gemeente? Wilt u inzicht krijgen in de huidige positie van uw gemeente — of gewoon eens van gedachten wisselen over bijvoorbeeld de VNG handreiking? Stuur me gerust een bericht.