De VNG-handreiking weerbaarheid uitgelegd
De 6 pijlers, 41 maatregelen en vier acties voor college en raad, in gewone taal.
Thema’s · Weerbaarheidsplan
Een weerbaarheidsplan voor uw gemeente
De VNG adviseert college en raad om nog in 2026 te kiezen wat voorrang krijgt, en vast te leggen wie wat doet. Veel gemeenten leggen die keuzes vast in een weerbaarheidsplan. Hier leest u wat erin staat en hoe u het maakt.
In het kort
- Een weerbaarheidsplan legt vast wat uw gemeente de komende jaren doet, wie het doet en wat het kost.
- Het bouwt voort op de 6 pijlers en 41 maatregelen van de VNG-handreiking.
- Begin met een nulmeting. Zonder beeld van waar u staat, is kiezen lastig.
Wat is het?
Een plan van aanpak voor de komende jaren
Een weerbaarheidsplan is geen verplicht document met een vaste vorm. De naam verschilt per gemeente: weerbaarheidsplan, plan van aanpak, uitvoeringsagenda of programma weerbaarheid. Het doel is hetzelfde: de keuzes die de VNG adviseert, vastleggen en uitvoeren.
Geen crisisplan
De crisisorganisatie heeft al eigen plannen. Het weerbaarheidsplan gaat over de voorbereiding: wat gaat uw gemeente de komende jaren verbeteren?
Voor de hele gemeente
Weerbaarheid is een opgave voor het hele college. Het plan raakt veiligheid, ICT, communicatie, zorg en het sociaal domein.
Basis voor besluiten
Met het plan kunnen college en raad keuzes maken, capaciteit en geld vrijmaken en de voortgang volgen.
Wat erin staat
Zes onderdelen van een goed weerbaarheidsplan
De eerste vier onderdelen sluiten aan op de vier acties die de VNG college en raad adviseert.
Startbeeld
Waar staat uw gemeente per pijler? Wat is al geregeld, en wat nog niet? Dit is de eerste actie van de VNG.
Prioriteiten
Welke risico’s en maatregelen pakt u als eerste aan? Begin bij de 12 maatregelen die de VNG het meest cruciaal noemt.
Lokaal en regionaal
Wat doet de gemeente zelf, en wat regelt u samen met de veiligheidsregio en partners?
Rollen en sturing
Wie is bestuurlijk verantwoordelijk? Hoe coördineert de gemeentesecretaris? Wie is projectleider, en wie zit in de projectgroep?
Planning en middelen
Wat gebeurt wanneer, en welke capaciteit en welk budget zijn daarvoor nodig?
Voortgang
Hoe volgen college en raad de voortgang? Spreek af wanneer u het plan bijstelt, bijvoorbeeld elk jaar.
Stap voor stap
Zo maakt u een weerbaarheidsplan
- Wijs een opdrachtgever en een trekker aan Spreek af wie in het college bestuurlijk verantwoordelijk is, en wie het plan ambtelijk trekt. Meestal coördineert de gemeentesecretaris, met een projectleider die het werk doet.
- Maak een nulmeting Breng per pijler in beeld wat er al is en wat ontbreekt. Gebruik wat u al heeft, zoals het bedrijfscontinuïteitsplan, ENSIA en het regionaal risicoprofiel.
- Kies wat voorrang krijgt Begin bij de meest cruciale maatregelen en bij de risico’s die voor uw gemeente het zwaarst wegen. Houd het haalbaar: liever vijf dingen goed dan twintig half.
- Stem af met de veiligheidsregio en partners Leg vast wat de gemeente zelf doet en wat regionaal gebeurt. Bespreek ook wat u verwacht van partners zoals het drinkwaterbedrijf, de woningcorporatie en zorgaanbieders.
- Laat college en raad besluiten Leg het plan voor aan het college, en informeer de raad of laat de raad kaders en budget vaststellen. Spreek af hoe u de voortgang rapporteert.
In de praktijk
Zo pakken andere gemeenten het aan
Diemen
Diemen bundelt de prioriteiten uit de handreiking in vier thema’s: kritische processen en continuïteit, communicatie en samenredzaamheid, noodsteunpunten en watervoorziening. De aanpak is onderdeel van het regionale programma van Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.
Medemblik
Medemblik legde de aanpak in februari 2026 vast in een plan van aanpak voor maatschappelijke weerbaarheid. Met doelen, een foto van de huidige situatie, programmalijnen, rollen, een planning en een begroting.
Bronnen: VNG-handreiking Weerbaarheid en veerkracht 2.0 (Diemen) en het Plan van Aanpak Medemblik maatschappelijk weerbaar, februari 2026.
Hulp nodig?
Zo helpt Lokaal Weerbaar bij uw plan
Een startbeeld en een plan voor 12 maanden
De Gemeentelijke Weerbaarheidsscan geeft in 6 tot 8 weken een onderbouwd startbeeld en een plan voor 12 maanden. Een stevige basis voor uw weerbaarheidsplan.
Bekijk de scan over Een startbeeld en een plan voor 12 maanden
Samen het plan maken en starten
In het Versnellingsprogramma werkt een team vier maanden met u aan rollen, prioriteiten, een uitvoeringsagenda en de besluiten voor college en raad.
Iemand die het plan trekt
Een interim projectleider schrijft het plan samen met uw organisatie, en zorgt daarna dat het wordt uitgevoerd.
Vragen
Veelgestelde vragen
Staat uw vraag er niet bij? Bel 058-20 600 42 of mail info@lokaalweerbaar.nl.
Is een weerbaarheidsplan verplicht?
Nee. De VNG-handreiking is een advies. Wel adviseert de VNG college en raad om nog in 2026 keuzes te maken en vast te leggen wie verantwoordelijk is. Een weerbaarheidsplan is daar een logische plek voor.
Wat is het verschil met een crisisplan of een BCP?
Een crisisplan beschrijft hoe de crisisorganisatie werkt tijdens een crisis. Een bedrijfscontinuïteitsplan (BCP) beschrijft hoe uw eigen processen doorgaan bij een verstoring. Het weerbaarheidsplan gaat over alle zes pijlers: wat u de komende jaren verbetert. Het BCP bijwerken kan daar een onderdeel van zijn.
Moet de gemeenteraad het plan vaststellen?
Dat is niet verplicht. Het is wel verstandig als er geld of beleidskeuzes nodig zijn. De raad stelt kaders, controleert en heeft via de begroting van de veiligheidsregio ook invloed op de regionale aanpak.
Hoe lang duurt het om een plan te maken?
Dat hangt af van waar u staat. Met een nulmeting als basis kan een eerste plan snel klaar zijn. De scan levert in 6 tot 8 weken een startbeeld en een plan voor 12 maanden.
Verder lezen
Meer over dit onderwerp
Versnellingsprogramma
De brede opgave in korte sprints op orde, met een vast team.
Bedrijfscontinuïteitsplan voor gemeenten
Wat een BCP is, wat erin staat en hoe u begint.
Weten waar uw gemeente staat?
De Weerbaarheidsscan laat zien waar uw gemeente staat op de 41 maatregelen van de handreiking, met prioriteiten en een concreet plan. Bel of mail voor een verkennend gesprek.